Een KPI is een cijfer dat laat zien of je bedrijf op koers ligt richting een doel. KPI staat voor key performance indicator, in het Nederlands: kritieke prestatie-indicator.
Je hebt honderden cijfers in je bedrijf. Een KPI is het handjevol waar je echt op stuurt.
Dat onderscheid klinkt klein. In de praktijk bepaalt het of je bedrijf wordt geleid op gevoel of op feiten.
Wat is een KPI?
Een KPI is een meetbaar getal dat gekoppeld is aan een doel. Zonder doel is het gewoon een cijfer.
Omzet per maand is een cijfer. Wil je dit jaar van twee naar drie miljoen groeien, dan wordt omzet per maand een KPI. Je weet waar je moet uitkomen en je ziet elke maand of je er komt.
Een goede KPI heeft drie kenmerken. Hij zegt iets over een doel dat ertoe doet. Je kunt hem beïnvloeden. En je kijkt er vaak genoeg naar om bij te sturen.
Het verschil tussen een KPI en een kengetal
Niet elk kengetal is een KPI. Het aantal volgers op LinkedIn, het aantal offertes, de bezoekers op je website: allemaal meetbaar, maar niet per se kritiek.
De vraag is steeds dezelfde. Als dit cijfer een maand lang de verkeerde kant op gaat, moet ik dan ingrijpen? Is het antwoord ja, dan heb je een KPI te pakken. Is het antwoord nee, dan is het informatie.
Veel dashboards staan vol met informatie. Dat voelt als grip, maar het is ruis.
Voorbeelden van KPI's in het mkb
Welke KPI's bij jou horen, hangt af van je bedrijf en je fase. Deze komen het vaakst terug bij groeiende bedrijven.
Financiële KPI's
Brutomarge, nettowinst als percentage van de omzet en het aantal dagen dat klanten erover doen om te betalen. Ook je kaspositie hoort erbij: hoeveel weken kun je vooruit als er niets binnenkomt?
Groei je hard, kijk dan vooral naar je kas. Waarom dat zo is, lees je in wat cashflow is en in werkkapitaal berekenen.
Commerciële KPI's
Het aantal nieuwe aanvragen, het percentage offertes dat een opdracht wordt, de gemiddelde orderwaarde en het aandeel van je grootste klant in de omzet. Dat laatste is een risicocijfer: hoe hoger, hoe kwetsbaarder je bent.
Operationele KPI's
Levertijd, het percentage werk dat in één keer goed gaat, declarabele uren en bezettingsgraad. Dit zijn de cijfers die laten zien of je organisatie de groei aankan.
KPI's voor je team
Verloop, ziekteverzuim en hoe lang een vacature openstaat. Onrust in een team zie je vaak eerder in deze cijfers dan dat je het hoort.
Leading en lagging: stuur je vooruit of kijk je achteruit?
Er zijn twee soorten KPI's. Een lagging KPI meet het resultaat achteraf: omzet, winst, klanttevredenheid. Een leading KPI meet wat daaraan voorafgaat: het aantal afspraken, uitgebrachte offertes, doorlooptijd.
Op een lagging KPI kun je niet meer sturen. De maand is voorbij. Op een leading KPI wel.
Stuur je alleen op winst, dan rijd je met je ogen op de achteruitkijkspiegel. Zorg dat er bij elk resultaatcijfer minstens één cijfer staat dat eraan voorafgaat. Meer over die keuze lees je in omzet of winst: waar stuur je op.
Hoe kies je de juiste KPI's?
Begin bij je doel, niet bij je boekhoudpakket
Veel ondernemers beginnen bij de cijfers die hun software toevallig laat zien. Draai het om. Wat moet er over twaalf maanden staan? Welke drie dingen moeten daarvoor goed gaan? Daar hang je cijfers aan.
Weet je nog niet goed wat die drie dingen zijn, begin dan bij het kiezen van je strategische prioriteiten.
Houd het bij vijf tot zeven
Het woord key staat er niet voor niets. Met twintig KPI's stuur je nergens op. Met vijf tot zeven weet iedereen wat telt.
Geef elke KPI een eigenaar
Een cijfer zonder eigenaar is van niemand. Zet bij elke KPI één naam. Niet de afdeling, maar een persoon die het cijfer kent, verklaart en verbetert.
Zo wordt sturen op cijfers ook een manier om eigenaarschap in je team te bouwen.
Bepaal een norm en een ritme
Een KPI zonder norm zegt niets. Is 32 procent marge goed of slecht? Leg vast wat goed is, wat acceptabel is en wanneer je ingrijpt. Spreek ook af wanneer je kijkt: wekelijks voor leading cijfers, maandelijks voor resultaat.
Veelgemaakte fouten met KPI's
Te veel meten. Alles wat je meet kost aandacht. Wat je niet gebruikt om te beslissen, kan weg.
Alleen achteraf kijken. Wie alleen de maandcijfers ziet, hoort het slechte nieuws vier weken te laat.
Meten zonder gevolg. Een rood cijfer waar niemand iets mee doet, leert je team dat cijfers er niet toe doen.
Sturen op het cijfer in plaats van het doel. Wie beloond wordt op het aantal offertes, stuurt meer offertes. Geen betere. Kijk dus regelmatig of het cijfer nog meet wat je bedoelde.
Een voorbeeld van een set KPI's
Neem een dienstverlener met twintig mensen die wil groeien zonder dat de marge wegloopt. Zijn set kan er zo uitzien.
Twee resultaatcijfers: nettowinst als percentage van de omzet en kaspositie in weken. Drie leading cijfers: nieuwe aanvragen per week, het percentage gewonnen offertes en declarabele uren per medewerker. En één risicocijfer: het omzetaandeel van de grootste klant.
Zes cijfers op één pagina. Elke maandag tien minuten. Meer is niet nodig om te zien of het de goede kant op gaat.
KPI's maken van gevoel een gesprek
Een KPI neemt geen beslissing voor je. Hij zorgt dat je de juiste vraag stelt, op tijd.
Zonder cijfers praat je met je team over indrukken. Met een paar goede KPI's praat je over wat er gebeurt en wat je eraan doet. Dat is het verschil tussen hard werken en gericht bouwen.
Wil je helder krijgen op welke cijfers jouw bedrijf moet sturen? Bekijk dan 1-op-1 executive coaching.
Over de auteur
Han Doorenbosch
Serieel ondernemer met meer dan 25 jaar ervaring en oprichter van TrainMore, ClubSportive en The Urban Gym Group, gespecialiseerd in het opschalen en herstructureren van bedrijven.
