Eigenaarschap is dat iemand een resultaat behandelt alsof het van hem is. Hij voelt zich verantwoordelijk voor de uitkomst, niet alleen voor zijn taak. Gaat het mis, dan komt hij met een oplossing in plaats van een verklaring.
Je team denkt mee.
Er komen goede ideeën op tafel.
En als het misgaat, kijkt iedereen naar jou.
Dat is geen gebrek aan inzet. Het is een gebrek aan eigenaarschap. En dat ontstaat zelden bij je mensen alleen. Meestal zit de oorzaak in hoe het werk is ingericht, en in wat jij als ondernemer telkens terugneemt.
Wat is eigenaarschap? Een gevoel, geen bezit
Letterlijk betekent het woord iets eenvoudigs. Volgens Woorden.org is eigenaarschap het bezitter zijn van iets.
Op het werk gaat het om een gevoel, niet om een bezit. Dat is wat eigenaarschap betekent op het werk: niet wat je bezit, maar wat je draagt. Niemand in je team bezit je klant, je planning of je cijfers. Toch kan iemand zich er wel eigenaar van voelen. Dan behandelt hij dat resultaat als zijn zaak.
De wetenschap heeft daar een naam voor: psychologisch eigenaarschap. Pierce, Kostova en Dirks beschreven in 2003, in een Engelstalig vakartikel, dat mensen zich eigenaar kunnen voelen van materiële en immateriële dingen. Volgens hen komt dat gevoel voort uit drie behoeften: invloed hebben, een stuk identiteit, en een plek waar je thuishoort.
Voor een ondernemer is dat bruikbaar. Het zegt waar eigenaarschap vandaan komt. Iemand moet echt invloed hebben op de uitkomst. Het werk moet iets zeggen over wie hij is. En hij moet het gevoel hebben dat dit zijn plek is.
Accountability is meer dan verantwoordelijkheid
In het Engels bestaan twee woorden waar het Nederlands er vaak één voor gebruikt. Responsibility is dat je iets uitvoert. Accountability is dat je aanspreekbaar bent op de uitkomst, ook als anderen het werk doen. Het dichtstbijzijnde Nederlandse woord is eindverantwoordelijk. Dat is wat eigenaarschap in de praktijk vraagt: niet alleen doen, maar dragen.
Het RACI-model maakt dat verschil scherp. Daarin is de R degene die de taak uitvoert en de A degene die het resultaat goedkeurt. Volgens de uitleg van Asana over de RACI-matrix heeft elke taak minimaal één R nodig, en precies één A.
Precies één. Dat is de kern.
Staan er drie namen bij de A, dan voelt niemand zich aanspreekbaar. Staat er bij elk resultaat jouw naam, dan ben jij de enige eigenaar in je bedrijf. Beide komen in groeiende bedrijven veel voor. Eigenaarschap ontstaat pas als bij elk resultaat één naam staat, en die naam niet automatisch de jouwe is.
Meedenken is nog geen eigenaarschap
Je team is betrokken. Ze geven input, zitten in het overleg, hebben een mening. Dat voelt als eigenaarschap. Maar betrokkenheid zonder aanspreekbaarheid blijft vrijblijvend.
Het verschil zie je aan gedrag.
Wie meedenkt, zegt wat er beter kan.
Wie eigenaarschap neemt, regelt het, of komt met een voorstel en een datum.
Wie meedenkt, meldt een probleem.
Wie eigenaarschap neemt, meldt het probleem samen met wat hij al heeft gedaan.
Dat is ondernemend gedrag: je gedraagt je als eigenaar, ook zonder aandelen. Proactief gedrag, in gewoon Nederlands: je wacht niet tot iemand het vraagt. Je schuift geen vraag naar boven die je zelf kunt beantwoorden. Verantwoordelijkheid nemen op het werk is dus geen karaktertrek. Het is gedrag dat je kunt zien, en dus ook kunt bespreken.
Waarom je team geen eigenaarschap neemt
Als ondernemer is het verleidelijk om te denken dat je de verkeerde mensen hebt. Soms is dat zo. Vier oorzaken komen vaker voor.
Je delegeert de taak, niet het resultaat
"Bel die klant terug" is een taak. "Zorg dat deze klant volgend jaar nog klant is" is een uitkomst. Over een taak hoef je niet na te denken. Over een uitkomst wel. En gaat het niet zoals jij het zou doen, dan grijp je in. De volgende keer wacht je medewerker tot jij het doet. Hoe je het resultaat echt overdraagt, lees je in het stuk over delegeren en jezelf overbodig maken.
Niemand ziet het resultaat
Wie niet weet hoe zijn resultaat ervoor staat, kan zich er ook geen eigenaar van voelen. Hoeveel klanten bleven? Hoe vaak werd de levertijd gehaald? Als alleen jij die cijfers kent, ligt het eigenaarschap automatisch bij jou.
Niemand weet waar de grens ligt
Mag ik dit zelf beslissen? Tot welk bedrag? Wanneer moet ik melden? Zonder heldere kaders is elke beslissing een risico. En wie risico loopt zonder te weten waar de grens ligt, speelt op veilig en vraagt het aan de baas.
Fouten kosten meer dan ze opleveren
Wordt iemand op een fout afgerekend en wordt een goed initiatief niet gezien, dan is de rekensom snel gemaakt. Niets doen is dan veiliger dan iets proberen.
Herken je dit? Dan is je team niet het probleem. De bottleneck zit zelden in de markt, meestal in de ondernemer zelf.
Eigenaarschap vergroten in je team
Eigenaarschap stimuleren is geen kwestie van een teamdag of een mooie waarde op de muur. Het is een kwestie van inrichting. Dit zijn de stappen die het verschil maken.
Zet bij elk resultaat één naam
Maak een lijst van de resultaten die er in je bedrijf echt toe doen. Klanttevredenheid, levertijd, marge per opdracht, de planning. Zet bij elk resultaat één naam. Niet een afdeling. Een mens. Zo krijgt iemand echte invloed op een uitkomst, de eerste van de drie behoeften waar eigenaarschap uit ontstaat.
Vraag om een voorstel, niet om een vraag
Legt iemand een probleem bij je neer, stel dan één vraag terug: wat stel jij voor? Ook als je het antwoord al weet. Zo verschuift het denkwerk terug naar degene die het resultaat draagt.
Bespreek het resultaat, niet de inzet
In een vast overleg kijk je naar de uitkomst. Is de levertijd gehaald? Zo nee, wat is er gebeurd en wat is de volgende stap? Niet wie het hardst heeft gewerkt. Zo wordt aanspreekbaarheid normaal in plaats van spannend.
Neem het zelf als eerste
Eigenaarschap nemen is besmettelijk, in beide richtingen. Een ondernemer die de schuld legt bij de markt, de bank of het personeel, krijgt een team dat hetzelfde doet. Een ondernemer die zegt "dit had ik anders moeten inrichten", geeft het voorbeeld. Meer over die houding lees je in de mindset van succesvolle ondernemers.
Eigenaarschap en betrokkenheid van medewerkers
Eigenaarschap en medewerkersbetrokkenheid worden vaak in één adem genoemd. Ze hangen samen, maar ze zijn niet hetzelfde.
Betrokkenheid gaat over hoe iemand zich voelt bij zijn werk. Eigenaarschap gaat over wat hij met een resultaat doet. Je kunt zeer betrokken mensen hebben die toch alles bij jou neerleggen. En je kunt mensen hebben die nuchter zijn over hun werk, maar hun resultaat altijd halen.
Het ene versterkt wel het andere. Wie merkt dat zijn resultaat ertoe doet, voelt dat dit zijn plek is. Dat is de derde behoefte, en die bouw je niet met een teamdag. Hoe je de betrokkenheid van medewerkers opbouwt, lees je in hoe je een team motiveert als ondernemer.
Een bedrijf dat doorloopt zonder jou
Een team met eigenaarschap is niet alleen prettiger. Het is sneller. Beslissingen worden genomen waar de kennis zit. Problemen worden opgelost voordat ze bij jou aankomen. En jij krijgt tijd terug voor het werk dat alleen jij kunt doen.
Minder vragen aan jou.
Meer voorstellen van je team.
Een bedrijf dat doorloopt als jij een week weg bent.
Wil je dit met iemand naast je opbouwen, die meekijkt naar jouw rol in het geheel? Lees dan over de 1-op-1 executive coaching.
Bij welk resultaat in jouw bedrijf staat nu precies één naam, en is dat een andere dan de jouwe?
Lees verder
Delegeren als ondernemer: zo bouw je een bedrijf dat zonder jou groeit
Over de auteur
Han Doorenbosch
Serieel ondernemer met meer dan 25 jaar ervaring en oprichter van TrainMore, ClubSportive en The Urban Gym Group, gespecialiseerd in het opschalen en herstructureren van bedrijven.