Een SWOT-analyse is een overzicht van de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen van je bedrijf. Je zet op één pagina waar je goed in bent, waar je kwetsbaar bent en wat er in je markt op je afkomt.
Het is een van de bekendste modellen in het bedrijfsleven. En een van de meest verkeerd gebruikte.
De meeste SWOT's eindigen als lijstje in een la. Een goede SWOT eindigt met een keuze.
Wat is een SWOT-analyse?
SWOT staat voor strengths, weaknesses, opportunities en threats. In het Nederlands: sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen. Het model stamt uit de jaren zestig en wordt sindsdien gebruikt als startpunt voor strategie.
De kracht zit in de tweedeling. Sterktes en zwaktes gaan over je eigen bedrijf. Kansen en bedreigingen gaan over de wereld om je heen.
Door die twee naast elkaar te leggen, zie je waar je kunt winnen en waar je risico loopt.
De vier onderdelen van een SWOT-analyse
Sterktes
Waar ben je aantoonbaar beter in dan je concurrenten? Denk aan vakkennis, een trouw klantenbestand, een sterke marge of een team dat blijft. Aantoonbaar is het sleutelwoord. Dat je het zelf vindt, is niet genoeg.
Zwaktes
Waar verlies je werk, tijd of geld? Afhankelijkheid van één klant, processen die alleen in jouw hoofd zitten, een dunne kaspositie. Dit is het vak waar de meeste ondernemers te mild zijn.
Kansen
Welke ontwikkelingen buiten je bedrijf kun je benutten? Een concurrent die stopt, nieuwe regelgeving, een groeiende vraag, technologie die werk goedkoper maakt.
Bedreigingen
Wat kan je van buitenaf raken? Krapte op de arbeidsmarkt, stijgende inkoopprijzen, een klant die zelf gaat doen wat jij levert. Meer hierover lees je in risicomanagement in het mkb.
Intern en extern: het verschil dat vaak misgaat
De meest gemaakte fout is intern en extern door elkaar halen. Een kans is niet iets wat je zou kunnen doen. Een kans is iets wat in de markt gebeurt, of je er nu iets mee doet of niet.
Een webshop beginnen is dus geen kans. Dat is een actie. De kans is dat je klanten steeds vaker online bestellen.
Houd je dat onderscheid scherp, dan wordt de analyse meteen bruikbaarder.
Een SWOT-analyse maken in vijf stappen
Stap 1: bepaal waarvoor je hem maakt
Een SWOT van je hele bedrijf is iets anders dan een SWOT voor een nieuwe dienst of een nieuwe regio. Kies één vraag en blijf daarbij.
Stap 2: verzamel feiten, geen meningen
Pak je cijfers erbij, vraag je klanten waarom ze voor je kozen en waarom anderen afhaakten, en laat je team meepraten. Een SWOT die je alleen aan je bureau invult, bevestigt wat je al dacht.
Een set KPI's geeft je daarvoor de harde cijfers.
Stap 3: beperk elk vak tot vijf punten
Twintig sterktes zijn er nul. Dwing jezelf om te kiezen wat er echt toe doet. Hoe concreter, hoe beter. Niet "goede service", maar "klachten binnen een dag opgelost".
Stap 4: leg de vakken naast elkaar
Dit is de stap die de meeste mensen overslaan. Je combineert de vakken in een confrontatiematrix en stelt vier vragen.
Sterkte en kans. Waar kun je aanvallen?
Zwakte en kans. Wat moet je eerst op orde brengen om de kans te pakken?
Sterkte en bedreiging. Waarmee kun je je verdedigen?
Zwakte en bedreiging. Waar ben je echt kwetsbaar?
Stap 5: kies en plan
Haal er twee of drie keuzes uit en zet ze om in prioriteiten met een eigenaar en een datum. Hoe je dat doet, lees je in strategische prioriteiten kiezen.
Voorbeeld van een SWOT-analyse
Neem een installatiebedrijf met dertig medewerkers.
Sterktes. Vaste klanten in vastgoedbeheer, eigen monteurs met lange dienstverbanden, goede naam in de regio.
Zwaktes. Veertig procent van de omzet komt van twee klanten, de planning hangt aan één persoon, offertes duren te lang.
Kansen. Verduurzaming van bestaande gebouwen, concurrenten zonder opvolger, vraag naar onderhoudscontracten.
Bedreigingen. Tekort aan monteurs, stijgende materiaalprijzen, grote spelers die de regio in komen.
De keuze die eruit volgt: inzetten op onderhoudscontracten voor verduurzaming bij bestaande klanten, en eerst de planning en het offerteproces vastleggen. Zo benut je een sterkte en een kans, en los je een zwakte op voordat je groeit.
Veelgemaakte fouten bij een SWOT-analyse
Te vaag blijven. "Kwaliteit" en "betrokken team" staan in elke SWOT en zeggen niets.
Alleen de directie laten invullen. De mensen op de werkvloer en je klanten zien wat jij niet ziet.
Stoppen na het lijstje. Zonder confrontatiematrix en keuzes heb je een beschrijving, geen analyse.
Hem één keer maken. Je markt verandert. Loop hem elk jaar opnieuw door.
Van SWOT-analyse naar strategie
Een SWOT-analyse is geen strategie. Het is de diagnose die eraan voorafgaat.
De waarde zit in het gesprek dat erop volgt: wat gaan we doen, wat laten we liggen en wie pakt het op? Wat een goede strategie daarna inhoudt, lees je in wat is een strategie.
Wil je met iemand sparren die je scherp houdt op de zwaktes die je liever niet opschrijft? Bekijk dan 1-op-1 executive coaching.
Over de auteur
Han Doorenbosch
Serieel ondernemer met meer dan 25 jaar ervaring en oprichter van TrainMore, ClubSportive en The Urban Gym Group, gespecialiseerd in het opschalen en herstructureren van bedrijven.
