Persoonlijk leiderschap is de manier waarop je jezelf leidt: weten wat je wilt, kennen waar je sterk en zwak bent, en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag. Voor een ondernemer is het geen zacht thema, maar de basis onder alles wat je bouwt.
Je team kijkt naar wat je doet.
Niet naar wat je zegt.
Kom je te laat op je eigen overleg, dan is te laat komen de norm. Schuif je een lastig gesprek voor je uit, dan doet je team dat ook. Zo werkt het in elk bedrijf, groot of klein.
Wat is persoonlijk leiderschap?
Zoek je de betekenis van persoonlijk leiderschap in één zin: jezelf sturen voordat je anderen stuurt.
Het gaat over keuzes die niemand van je afdwingt. Waar besteed je je tijd aan? Hoe reageer je als het tegenzit? Wat doe je met kritiek?
Je hoort er ook het woord zelfleiderschap voor. Dat is hetzelfde idee: je bent zelf verantwoordelijk voor je richting, je energie en je ontwikkeling. Niet je klanten, niet je team, niet de markt.
Persoonlijk leiderschap is dus geen functie. Een medewerker zonder enige leidinggevende rol kan het hebben. Een directeur met tachtig uur per week op de zaak kan het missen.
Waarom persoonlijk leiderschap voor de eigenaar anders werkt
Als ondernemer heb je geen baas die je spiegelt. Niemand zegt dat je overleg te lang duurt, dat je te snel ingrijpt of dat je beslissingen uitstelt. Je mensen zien het wel. Ze zeggen het alleen niet tegen de eigenaar.
Daardoor groeien blinde vlekken mee met het bedrijf. Wat bij vijf mensen een eigenaardigheid was, wordt bij dertig mensen een patroon in de hele organisatie.
Daar komt bij dat jouw sterke punten je hier hebben gebracht. Daadkracht, snelheid, overal bovenop zitten. In een kleine onderneming werkt dat. In een groeiend bedrijf wordt dezelfde kwaliteit vaak de bottleneck.
Dat is de kern. Strategisch leiderschap gaat over richting en structuur voor je bedrijf. Persoonlijk leiderschap is het fundament eronder. Over richting en structuur lees je meer in het stuk over leidinggeven als je bedrijf snel groeit.
Zelfkennis en zelfbewustzijn: weet wat je meeneemt
Alles begint bij zelfkennis. Wat kun je goed? Waar raak je geïrriteerd? Welke taken stel je uit?
Zonder eerlijke antwoorden op die vragen bouw je je bedrijf rond je eigen voorkeuren, in plaats van rond wat het bedrijf nodig heeft.
Zelfbewustzijn is de stap daarna. Zelfkennis is weten hoe je in elkaar zit. Zelfbewustzijn is het merken op het moment zelf. Je voelt dat je wilt ingrijpen in het werk van een ander, en je kiest bewust om het niet te doen.
Een eenvoudige oefening: schrijf aan het eind van de week op welke drie beslissingen je het meeste tijd kostten. Vraag je bij elke beslissing af of die echt bij jou hoorde. Na een paar weken zie je je eigen patroon.
Kernkwaliteiten en het kernkwadrant
Een bruikbaar hulpmiddel voor zelfkennis is het kernkwadrant van Daniel Ofman. Het model is een manier om naar je kernkwaliteiten te kijken. Dat zijn de eigenschappen die zo bij je horen dat je ze zelf nauwelijks opmerkt, zoals daadkracht, zorgvuldigheid of betrokkenheid.
Het kernkwadrant heeft vier hoeken.
Je kernkwaliteit. Je valkuil: diezelfde kwaliteit als hij doorschiet. Je uitdaging: de positieve tegenhanger van je valkuil. En je allergie: het gedrag bij anderen waar je het slechtst tegen kunt, meestal een te veel van je eigen uitdaging.
Neem daadkracht. Schiet die door, dan word je drammerig. De uitdaging is geduld. En je allergie is vaak passiviteit: mensen die afwachten in plaats van doen.
Of neem zorgvuldigheid. Doorgeschoten wordt dat perfectionisme: niets gaat de deur uit voordat jij het hebt nagekeken. De uitdaging is loslaten wat goed genoeg is. De allergie is slordigheid bij anderen.
Herken je jezelf daarin, dan weet je ook waarom je ergernis over je team soms meer over jou zegt dan over hen.
Meer over het model en het werk van Ofman vind je bij Core Quality International, het bureau dat zijn kernkwadranten uitdraagt.
Het model werkt ook in je team. Laat iedereen zijn eigen kernkwadrant invullen en bespreek ze samen. Je ziet dan waarom twee mensen elkaar steeds irriteren: vaak laat de een precies het gedrag zien waar de ander allergisch voor is. Dat gesprek levert meer op dan een teamuitje.
Authentiek leiderschap is geen kwestie van karakter
Authentiek leiderschap klinkt als iets wat je wel of niet hebt. Zo werkt het niet. Authentiek leiden betekent dat je gedrag klopt met wat je zegt belangrijk te vinden.
Zeg je dat je eigenaarschap wilt, maar neem je elk besluit zelf? Dan ben je niet authentiek, hoe oprecht je het ook meent. Je team gelooft wat het ziet.
Authentiek zijn betekent ook niet dat je overal je gevoel in mag leggen. Het betekent dat je eerlijk bent over waar je staat, ook als dat ongemakkelijk is.
Zeg wat je niet weet. Geef toe wanneer je een verkeerde keuze maakte. Dat kost je geen gezag. Het levert vertrouwen op.
Persoonlijk leiderschap ontwikkelen: vier vaste gewoontes
Persoonlijk leiderschap ontwikkelen gaat niet via één training. Het gaat via gewoontes die je elke week herhaalt. Vier die voor een ondernemer het meeste opleveren.
Plan je eigen week als eerste
Zet aan het begin van elke week de twee of drie dingen in je agenda die alleen jij kunt doen. Richting bepalen, een sleutelpersoon spreken, een beslissing nemen die blijft liggen. De rest van je week vult zich toch wel.
Stuur op wat binnen je invloed ligt
De markt, de rente, de krapte op de arbeidsmarkt: daar heb je geen invloed op. Hoe je reageert wel. Wie zijn energie richt op wat hij zelf kan veranderen, houdt grip. Het idee van de cirkel van invloed komt uit de 7 eigenschappen van effectief leiderschap.
Vraag actief om feedback
Je krijgt als eigenaar weinig ongevraagde feedback. Vraag er dus om. Niet met de vraag of alles goed gaat, want dan hoor je ja. Vraag liever wat je team zou veranderen als zij jouw rol hadden.
Houd je eigen afspraken
De kleinste gewoonte met het grootste effect. Elke afspraak met jezelf die je breekt, maakt de volgende makkelijker om te breken. En je team ziet het.
Discipline als basis
Discipline is geen gevoel. Het is wat je doet op de dagen dat je er geen zin in hebt. Persoonlijk leiderschap werkt net zo: je houdt je ritme vast, juist als het tegenzit.
Dat klinkt streng. Het is eigenlijk een opluchting. Wie op vaste momenten vaste dingen doet, hoeft niet elke dag opnieuw te beslissen. Je weekplanning, je feedbackvraag, je eigen afspraken: ze kosten minder energie naarmate ze vanzelfsprekender worden.
Wil je met iemand naast je kijken waar jij jezelf in de weg zit? In de 1-op-1 executive coaching werken we aan precies die laag: jij als leider, voordat je aan je bedrijf trekt.
Jij bent het plafond
Je kunt je organisatie verbouwen. Nieuwe mensen aannemen. Processen vastleggen.
Je business groeit niet harder dan jijzelf.
Dus kijk deze week niet eerst naar je team, je processen of je markt. Kijk naar je eigen agenda, je eigen reacties en je eigen afspraken. Daar zit de hefboom die alleen jij in handen hebt.
Dan blijft er één vraag over: welke kernkwaliteit van jou staat je bedrijf op dit moment het meest in de weg?
Over de auteur
Han Doorenbosch
Serieel ondernemer met meer dan 25 jaar ervaring en oprichter van TrainMore, ClubSportive en The Urban Gym Group, gespecialiseerd in het opschalen en herstructureren van bedrijven.